Summary: Awọn okùtù kò ní iye tó wúlò fún pupọ àwọn ènìyàn. Fífọwọ́ sí i yóòṣe ewu sí ayé ayé ayé ayé, ṣùgbọ́n kò lè dá iṣẹ́lẹ̀ kúrò ní afẹfẹ. Ó jẹ àirẹ́ àwọn àpò àyè àpa...

Àwọn ohun tó ṣẹ́kù lẹ́yìn ìyànsẹ̀ àwọn ohun èlò kì í ní iye fún òpòlọpọ̀ ènìyàn. Láti pa béèrè àwọn àyíká àyíká, ṣùgbọ́n a kò lè ṣe é láìsí ìtìlẹ́mọ́. Ó jẹ́ àwọn ohun àìlọ́wọ́ tí ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn kórìíra. Ní gidi, òpòlọpọ̀ ohun èlò oníṣùúrù wà nínú àwọn ohun tó ṣẹ́kù lẹ́yìn ìyànsẹ̀, ṣùgbọ́n a ní àwọn ohun èlò tí ó wà tẹ́lẹ̀, a kò sì lè mú wọn jáde tàbí lo wọ́n tààrà. Lónìí, bí a kò tilẹ̀ tíì dé ìpele tí a lè ya àwọn ohun èlò tí ó wà nínú àwọn ohun tó ṣẹ́kù lẹ́yìn ìyànsẹ̀ pẹ́kípẹ́kí, a lè rí ààyè tó yẹ fún àwọn ohun tó ṣẹ́kù lẹ́yìn ìyànsẹ̀ gẹ́gẹ́ bí àwọn ohun èlò tí ó wà nínú rẹ̀ àti bí wọ́n ṣe ń pọ̀ pọ̀.

Nítorí pé kò sí ìlànà tòótọ́ tó jẹ́ kó rọrùn fún àyíká láti fọwọ́sí ìtọju àwọn ipò ẹ̀rù inú àwọn ìpá tí kò ní kíyè sí ní àwọn ọdún mẹ́sàn-án sẹ́yìn, àwọn àpò inú ilẹ̀ orílẹ̀-èdè wa jẹ́ tiwọn ńlá gan-an ní ayé, tí wọ́n sì ń dàgbà lọ́wọ́lọ́wọ́ ní ìwọn tí límìtì ẹ̀dá tó lówó. Nítorí náà, ìtọju àwọn ipò ẹ̀rù inú ṣẹ̀sín èrò ayé àti ìlànà tó dáàbò bo ayé jẹ́ iṣẹ́ amúgbá ati ọjọ́ iwájú tó wúlò. Ní àwọn ọdún tó ṣẹ́ṣẹ̀ ṣẹ̀, pẹ̀lú ilọsiwaju títí wọn ní ìmọ̀ràn-ọrọ̀ orílẹ̀-èdè, ọ̀pọ̀ àwọn oníbára pẹ̀lú àwọn òye àti ìmọ̀ràn nípa àfọkànsé ń gbero láti fi owó ṣe iṣẹ́ ìṣàkóso àwọn ipò ẹ̀rù inú. Ilẹ̀ iṣẹ́ ìṣàkóso àwọn ipò ẹ̀rù inú ń jẹ́ káwọn oníbára pẹpẹ jùlọ. Ẹ̀rọ ìṣàkóso àwọn ipò ẹ̀rù inú tó jẹ́ alágbẹ̀dọ ayé àtàwọn tó dá lórí ayé náà náà ń di olókìkí jùlọ. Awọn olùrò tí China àti Germany ń ronú pẹ̀lú ìmọ́lẹ̀ pé wọ́n máa dáhùn kòsí mẹ́wàá ìbéèrè nípa iye gbòòròpọ̀ àti ìkọ̀kọ̀ ọjà ti ẹ̀rọ ìṣàkóso àwọn ipò ẹ̀rù inú tí wọ́n ń tà láti ọjọ́ dé ọjọ́. Rira, ṣùgbọ́n náà, ò ṣeé fojú kọ́ díẹ̀ láti ṣe, ní China àti Germany, àtúnṣe ìmọ̀ nípa àwọn ẹ̀rọ ìṣàkóso àwọn ipò ẹ̀rù inú tó jẹ́ alágbẹ̀dọ ayé tó jẹ́ tì ó tà lórí ọjà wà lára ẹni gbogbo. Níbi yìí, a máa yan àwọn oníbára méjì láti san àkúnya sí ìṣòrò náà.

Nibi ni ibi ti a ti n lo iṣẹ-ṣiṣe ti aṣọ-ọṣọ tailings ti o tọju ayika?
Ní àjàkálẹ̀ṣẹ̀ ọjà ìpín-ìmìn, ọ̀pọ̀lọpọ̀ aṣàmúlò amáyédẹrùn bọọ̀lì mùlì ni wà. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ aṣàmúlò amáyédẹrùn bọọ̀lì mùlì ni a máa ń gbé kalẹ̀ lórí Intánẹtì. Àwọn bọọ̀lì mùlì tí ó lè mọ́ ìdọ̀tí pẹ̀lú ni wíá ṣe, torí pé ìkópa àlàyé àgbáyé lórí Intánẹtì kíákíá gan-an, orílẹ̀-èdè ó tó ṣẹ́ṣẹ̀ ṣe àwárí. Imọ̀-ẹrọ tó ti ní ilọsiwaju tún lè rí ni China ní àkókò kan naa, ṣùgbọ́n kì í ṣe imọ̀-ẹrọ tó lè ní, bíi imọ̀ ẹrọ àtọ́jú ayé ayika bọọ̀lì mùlì. Èyí ni kíkan ni tó fi jẹ́ pé àwọn oníbára kan máa ń béèrè níbi tí wọ́n ti lè ta bọọ̀lì mùlì tó ní ìdílé-ayé. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ aṣàmúlò wà lórí ọjà. Ṣíṣe àtajẹ́mọnì ìpamọ́ rẹ gẹ́gẹ́ bí ẹrọ tó ń dáàbò bo ayé, ṣùgbọ́n ní òtítọ́ kì í gbọdọ̀ pàdé àwọn àjọṣepọ̀ ìdánilẹ́kọ̀ọ́ ayé. A ṣàbẹwò pé kí àwọn oníbára lọ sí àwọn aṣàmúlò tó tóbi jùlọ láti ra ẹrọ bọọ̀lì mùlì tó dáa fún ṣíṣe ìdọ̀tí ayé, nítorí pé àwọn yìí lè jẹ́ àwọn aṣàmúlò àgbà-ìgbẹ̀yà. Ní ìpìlẹ̀, gbogbo wọn ní àwọn ilé-iṣẹ́ ìṣàwárí imọ̀ ẹrọ olùtọ́kànwá. Wọ́n ní irírí púpọ̀, ọ̀pọ̀lọpọ̀ àpẹẹrẹ, àti àkótán àkọkọ tótó. Wọ́n lè dá ẹrọ bọọ̀lì mùlì tó jẹ́ kí ayé dáa tó bá iṣẹ́ tó jẹ́ gidi mu.

Bàwo ni iye ọkọ ìgbiyanjú ìtọjú tailings tí ó dára fún ayíká?
Kini awọn idiyele ọja fun awọn ago ṣiṣu ilana imọlẹ ayika wọnyi? Ni bayi, awọn awoṣe iṣowo meji wa ninu ọja irin-ajo, ọkan jẹ olupese iṣelọpọ, ekeji jẹ olupese aṣoju. Awọn olupese iṣelọpọ nta awọn ọja wọn taara si awọn onibara nitori awọn ẹrọ iṣelọpọ tiwọn, nitorinaa owo ifiweranṣẹ kere; nigba ti awọn olupese aṣoju maa nyọ owo iyatọ laarin idiyele aarin nitori pe wọn n ra awọn ẹrọ ti a sọtọ, idiyele awọn ẹrọ naa yoo jẹ ti ga ọkan. Pẹlupẹlu, awọn ago ṣiṣu ilana imọlẹ ayika ti a ta lori ọja tun pin si ọpọlọpọ jara ati awoṣe. Awọn awoṣe oriṣiriṣi yatọ si iwọn, agbara iṣelọpọ ati idiyele. Ti awọn olumulo ba fẹ lati mọ gige-ọja pato fun ago ṣiṣu, wọn ko le ni ibeere gbogbogbo. Lati gba idiyele fun ago irin-ajo ti iwẹ-ẹkọ, o yẹ ki o kọkọ sọ awọn ibeere rẹ pato ki a le pese alaye iye owo to pe fun ọ.